Κριτική για το «Cold War»

Από τον Νίκο Γαργαλάκο

Μια παθιασμένη ιστορία αγάπης ανάμεσα σε δύο ανθρώπους με διαφορετικό υπόβαθρο και ιδιοσυγκρασία, η νέα ταινία του Πάβελ Παβλικόφσκι αφηγείται ελλειπτικά το χρονικό της τρικυμιώδους αυτής σχέσης, με φόντο την Ευρώπη του Ψυχρού Πολέμου. Ο σκηνοθέτης της βραβευμένης με Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας «Ida», μας ξεναγεί και πάλι στην -πασχίζουσα να ορθοποδήσει- μεταπολεμική Πολωνία, προτού οι ήρωές του επιδοθούν σε μια πολυετή περιπλάνηση άπταιστης κινηματογραφικής αισθητικής με στάσεις το Βερολίνο, τη Γιουγκοσλαβία και το Παρίσι της δεκαετίας του 1950.

Η ταινία άνοιξε την αυλαία του 24ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας», παρουσία του σκηνοθέτη.

Κριτική για το "Cold War"

Σημείο αναφοράς του «Cold War» («Ψυχρός Πόλεμος») είναι τα ακουστικά ερεθίσματα. Ο Παβλικόφσκι αξιοποιεί άριστα τον ήχο ως αφηγηματικό μέσο για να διηγηθεί την ιστορία των δύο αγαπημένων, ενώ τονίζει την απόσταση (σ.σ. κυριολεκτικά και μεταφορικά) ανάμεσα στους δύο χαρακτήρες αξιοποιώντας το περιβάλλον της Ευρώπης του διχασμού, ή -αν προτιμάτε- των δύο διαφορετικών κόσμων. Ο έρωτας γεννιέται το 1949, όταν ο μαέστρος Βίκτορ (Τομάς Κοτ) στρατολογεί την ταλαντούχα νεαρή ερμηνεύτρια Ζούλα (Τζοάνα Κούλιγκ) σε μια αυστηρή μουσική ακαδημία της κομμουνιστικής Πολωνίας, η οποία μοιάζει περισσότερο με σωφρονιστικό ίδρυμα. Οι ασπρόμαυρες εικόνες της ταινίας ενορχηστρώνονται με τους ήχους της υπαίθρου και την παραδοσιακή πολωνική μουσική. Το πολωνέζικο φολκλόρ απογειώνεται καλλιτεχνικά στα μουσικοχορευτικά σόου της ανερχόμενης ομάδας, η οποία ανάγεται σε περιζήτητο θέαμα, προσελκύοντας μοιραία την προσοχή του σταλινικού καθεστώτος…

Η κομμουνιστική ανελευθερία είναι στείρα γη για μια καλλιτεχνική φυσιογνωμία, ωστόσο η απόφαση της φυγής μακριά από την πατρογονική γη στέκεται αφορμή για την πρώτη διάσπαση του ζευγαριού. Κάπως έτσι, οι ριζωμένοι στη πολωνέζικη λαϊκή παράδοση ήχοι δίνουν τη θέση της στη τζαζ και στην κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα των φημισμένων μπαρ του Παρισιού. Παρά την απόσταση που χωρίζει το ζευγάρι, η μεταξύ τους φλόγα παραμένει άσβεστη στο πέρασμα του χρόνου, όπως μας δείχνει ο Παβλικόφσκι με επιλεκτικές, κλεφτές ματιές στις επανενώσεις και τη γεμάτη πάθος κοινή διαβίωση του Βίκτωρ και της Ζούλα.

Κριτική για το "Cold War"

Τελικά, ούτε η Δύση προσφέρει το απαιτούμενο εύφορο έδαφος για την ευδοκίμηση της σχέσης, καθώς η προσαρμογή και η δικτύωση στο νέο περιβάλλον σηματοδοτεί αλλαγές στη συμπεριφορά των χαρακτήρων, διαταράσσοντας περαιτέρω τον κώδικα της μεταξύ τους επικοινωνίας. Οι μεταπτώσεις, οι εντάσεις, η ασφυξία, η αποξένωση και η απελπισία αποτυπώνονται εκπληκτικά μέσα από τον φακό, ο οποίος δεν καδράρει ανθρώπινες φιγούρες, αλλά ατόφια συναισθήματα μέσα σε κλειστά τετράγωνα πλάνα (στο μοτίβο του «Ida»). Ενδεικτική είναι η σκηνή μοναξιάς της Ζούλα στο μπαρ, που τελικά «εκβάλλει» σε έναν ξέφρενο ροκ εν ρολ χορό υπό τους ήχους του «Rock Around The Clock», αν και σχεδόν κάθε σεκάνς αυτού του έργου έχει τη στόφα του κλασικού. Εξίσου καθοριστικό ρόλο στην επικοινώνηση των συναισθημάτων των χαρακτήρων και των νοημάτων της ταινίας παίζουν και τα μουσικά θέματα (σ.σ. ενδεικτικός εδώ ο πιανιστικός αυτοσχεδιασμός του Βίκτωρ)· ακόμα και ο τρόπος που ένα τραγούδι διαπλάθεται στον χρόνο μέσα από τις διαφορετικού ύφους και είδους διασκευές του, διατηρεί τη δική του συμβολική σημασία.

Κριτική για το "Cold War"

Σύμφωνα με το επιμύθιο αυτής της μινιμαλιστικά δομημένης ερωτικής ιστορίας, το μυστικό για την καρποφορία μιας ερωτικής σχέσης κρύβεται στην τόλμη και την ευελιξία αμφότερων των άμεσων εμπλεκομένων. Με άλλα λόγια, όλα εξαρτώνται από την ικανότητα των ερωτευμένων να αψηφούν τα κάθε λογής σύνορα και να μεταπηδούν «στην άλλη πλευρά», όπως μας δείχνει και το ποιητικότατο φινάλε της ταινίας.

Βαθμολογία: 4,5/5

* Να σημειωθεί ότι ο Πάβελ Παβλικόφσκι, ο οποίος δήλωσε ενώπιον του αθηναϊκού κοινού ότι εμπνεύστηκε το ερωτικό ταξίδι του πρωταγωνιστικού ζευγαριού από την ιστορία των γονιών του (σ.σ. η ταινία είναι αφιερωμένη σε αυτούς), τιμήθηκε δικαίως με το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο φετινό Φεστιβάλ των Καννών.

Κριτική για το "Cold War"
Ο Πάβελ Παβλικόφσκι απαντά στις ερωτήσεις του κοινού μετά το πέρας της προβολής της ταινίας στις ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s