All time classics: «District 9» (2009)

Από τον Νίκο Γαργαλάκο

Η εξωγήινη απειλή είναι ένα από τα αγαπημένα θέματα των ταινιών επιστημονικής φαντασίας. Δύσμορφα όντα με εχθρικές διαθέσεις και έμφυτη ανάγκη να βλάψουν ανεπανόρθωτα τον άνθρωπο έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο προσκήνιο χολιγουντιανών παραγωγών, αποσκοπώντας φαινομενικά στην εξύψωση του ανθρώπινου φρονήματος, μα ουσιαστικά προωθώντας -μέσα από τις πατριωτικές κορώνες του- τον άκρατο μιλιταρισμό.

Άλλες, λιγότερο πολεμοχαρείς ταινίες, πραγματεύονται τις επαφές τρίτου τύπου ως περιστατικά «φώτισης», όπου το ανώτερο, εξωγήινο είδος παίρνει τη θέση του θείου.

Το «District 9» του Νοτιοαφρικανού σκηνοθέτη Νιλ Μπλόμκαμπ αποτελεί μια διαφορετική περίπτωση. Εδώ, οι κάθε λογής «ύμνοι» περιττεύουν, αφού η παρουσία των εξωγήινων εξυπηρετεί έναν και μόνο σκοπό: Να μας υπενθυμίσει την πραγματική απειλή, που δεν είναι άλλη από τον… Homo s. sapiens. Το πετυχαίνει, ρίχνοντας φως σε ένα μονοπάτι αποκτήνωσης, που κανείς από όσους παρασύρονται στην κατρακύλα του δεν θα πρέπει να νιώθει υπερήφανος.

All time classics: "District 9" (2009)

Ένα επιβλητικό αστρόπλοιο κάνει την εμφάνισή του στον ουρανό του Γιοχάνεσμπουργκ αλά «Ημέρα Ανεξαρτησίας». Η όψη του γεννά φόβο, μα και προσδοκίες βγαλμένες από τις πιο αχαλίνωτες blockbuster ονειρώξεις του Ρόναλντ Έμεριχ. Ωστόσο, η διάψευση έρχεται με εμφατικό τρόπο, όταν τελικά διαπιστώνεται ότι εντός του τεράστιου ιπτάμενου αντικειμένου βρίσκονται υποσιτισμένοι και ανήμποροι «επισκέπτες». Η πρόσφορη λύση είναι να στοιβαχτούν σε ένα γκετοειδές κέντρο φιλοξενίας, όπου την απομυθοποίησή τους διαδέχεται η περιθωριοποίηση και η αποστροφή. Ο ανθρώπινος όχλος απαιτεί την απομάκρυνση των «ξένων» και η κυβέρνηση μισθώνει την ιδιωτική στρατιωτική εταιρεία MNU ώστε να εκτελέσει το σχέδιο εκκένωσης. Τα νέα εμπλεκόμενα μέρη έχουν τις δικές τους, υπόγειες επιδιώξεις, που σχετίζονται με την εκμετάλλευση της τεχνολογίας των εξωγήινων όπλων.

Έτσι, ξεκινά μια ιδιότυπη επιχείρηση σκούπα με επικεφαλής τον υπάλληλο της MNU, Βίκους βαν ντερ Μέρβε (Σάρλτο Κόπλεϊ), με απώτερο σκοπό την προσχηματική χορήγηση νομικού άλλοθι για τη βίαιη μετακίνηση των εξωγήινων πληθυσμών. Ο Μπλόμκαμπ υιοθετεί ντοκιμαντερίστικη ματιά, βάζοντάς μας για τα καλά μέσα σε ένα υποβλητικό χρονικό εκτοπισμού του διαφορετικού και χαρίζοντας στην ταινία ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς της. Ώσπου, ένα ατύχημα με απροσδόκητες συνέπειες θέτει τον αφελή βαν ντερ Μέρβε στο μάτι του κυκλώνα.

Οι παραλληλισμοί με το -επίκαιρο όσο ποτέ- μεταναστευτικό ζήτημα είναι εμφανείς. Στο φόντο η Νότια Αφρική του Άπαρτχαιντ, δίνει διαφορετική απόχρωση στον καυστικό σχολιασμό των κοινωνικών συμπεριφορών. Στα χέρια του Νιλ Μπλόμκαμπ, οι χιουμοριστικές σκηνές κουβαλούν πάντα την απαραίτητη δόση πικρής αλήθειας καθώς παρεισφρέουν σε ένα ψευδο-ντοκιμαντέρ που λειτουργεί ως πρόσχημα για την καταγγελία κοινωνικών στερεοτύπων. Η πλεονεξία, τα ιδιοτελή κίνητρα και οι προϊούσες πρακτικές εκμετάλλευσης και κακοποίησης (εξωγήινα όντα σε θέση πειραματόζωων) περιγράφουν μια θλιβερή πραγματικότητα για το πολιτισμένο ανθρώπινο είδος. Ούτε όμως και η ευκαιρία σχολιασμού των στερεοτύπων της Δύσης απέναντι στους «εξωτικούς» πολιτισμούς μένει αναξιοποίητη (βλ. Νιγηριανούς).

District 9

Το βήμα παραπάνω που κάνει το «District 9» έγκειται στη διαχείριση των χαρακτήρων, αλλά και της πλοκής. Η ανατροπή της κανονικότητας του αντιήρωα πρωταγωνιστή (σ.σ. σε αυτή την ιστορία οι «ατόφιοι» ήρωες δεν κατάγονται από τη Γη) και η σταδιακή αλλαγή της στάσης του, η οποία εν τέλει αναμορφώνεται ριζικά, πραγματοποιείται εν μέρει εξαιτίας των απρόβλεπτων καταστάσεων που βιώνει, μερικές εκ των οποίων είναι ένα εξίσου δυνατό τεστ για τον θεατή. Διαμέσου αυτής της οδού, ο Βίκους διαφοροποιείται από τη χιουμοριστική καρικατούρα, παίρνοντας σάρκα και οστά μπροστά στα μάτια μας. Ακόμα περισσότερο δικαιωμένη βγαίνει η εξωγήινη συντροφιά του, αφήνοντας να πλανάται στον αέρα το -ασφαλώς ρητορικό- ερώτημα: Ποιος είναι ο αληθινός εχθρός;

Βαθμολογία: 4,5/5

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s