Κριτική για το «Ready Player One»

Από τον Νίκο Γαργαλάκο

Το 2045, σε μια γκετοποιημένη γειτονιά του πυκνοκατοικημένου Οχάιο, η ζωή δείχνει το σκληρό πρόσωπό της στον εσωστρεφή νεαρό Γουέιντ Γουάτς (Τάι Σέρινταν). Μοναδική διέξοδος από τη μουντή καθημερινότητα της μολυσμένης πόλης είναι η «βουτιά» σε έναν ανεξάντλητο κόσμο εικονικής πραγματικότητας, ο οποίος ονομάζεται OASIS. Βασισμένη στο bestseller του Έρνεστ Κλάιν («Αν Είσαι Έτοιμος, Πάτα Enter»), η περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας «Ready Player One» έρχεται να μας υπενθυμίσει το status του Στίβεν Σπίλμπεργκ ως του σκηνοθέτη που διεύρυνε τα όρια των blockbuster παραγωγών και συνεχίζει να μας εκπλήσσει μέχρι σήμερα. Αξιοποιώντας για άλλη μια φορά τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών, μεταφέρει το αχανές τρισδιάστατο περιβάλλον προσομοίωσης στη μεγάλη οθόνη, σε μια υποβλητική ταινία που παίζει σε ταχύτατους ρυθμούς και δεν αφήνει ποτέ το πόδι από το γκάζι.

Στη δυστοπική μελλοντική κοινωνία όπου η «συνωστισμένη» ανθρωπότητα βιώνει την εξαθλίωση, το OASIS δεν είναι μόνο μια κονσόλα βιντεοπαιχνιδιών, ούτε απλά ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Είναι μια εικονική πραγματικότητα που μπορείς να μπεις μέσα της, να την ψηλαφίσεις και να νιώσεις ότι είναι αληθινή. Αποτελεί μέσο βιοπορισμού και συνάμα μια ζωή χωρίς φραγμούς, εμποτισμένη με αδρεναλίνη και στοιχεία από ένα παρελθόν που -μπροστά στο τρισάθλιο παρόν- φαντάζει ένδοξο. Ωστόσο οι επιπτώσεις για όσους «επενδύσουν» υπέρ του δέοντος, μπορούν να υπερβούν τα όριά της, κάτι που σημαίνει ότι οι άνθρωποι εξακολουθούν να αγωνίζονται για την επιβίωσή τους σε ένα νέο, εικονικό μέτωπο.

kritiki-gia-to-ready-player-one5

Σε κάθε περίπτωση, η εθιστική έξαψη και οι όποιες προοπτικές σε σύγκριση με την αδιέξοδη πραγματικότητα, καθιστούν την απήχηση του εικονικού σύμπαντος μαζική, και οι ώρες εντός «παιχνιδιού» ξεπερνούν τον χρόνο που αφιερώνεται στην πραγματική ζωή. Χάρη σε αυτή την πλατφόρμα, οι πάντες έχουν την ευκαιρία να δραπετεύουν επ’ αόριστον από τη μίζερη και οριοθετημένη καθημερινότητά τους, και όχι μόνο αυτό, αλλά να γίνουν και όλα όσα ονειρεύονταν, τουλάχιστον μέσα στον εικονικό κόσμο. Το βλέπουμε στη συμπεριφορά του ντροπαλού κι ανασφαλούς πρωταγωνιστή Γουέιντ, που ουδεμία σχέση έχει με το άβατάρ του, τον γενναίο, κοινωνικό και ικανότατο Parzival.

Μέχρι που ο θάνατος του δημιουργού του OASIS, Τζέιμς Χάλιντεϊ (ο Μαρκ Ράιλανς υποδύεται την εκκεντρική διάνοια), σηματοδοτεί την έναρξη ενός -προαποφασισμένου από τον ίδιο- διαγωνισμού διαδοχής με έπαθλο την αμύθητη περιουσία του, θέτοντας τους πάντες σε εγρήγορση. Στόχος: Η ανεύρεση ενός ψηφιακού πασχαλινού αυγού, που βρίσκεται κρυμμένο στον εικονικό κόσμο. Το κίνητρο είναι τεράστιο, προσελκύοντας το ενδιαφέρον της δεύτερης μεγαλύτερης εταιρείας του κόσμου, της Innovative Online Industries, η οποία έχει στρατολογήσει εκατοντάδες χιλιάδες υπαλλήλους για να ικανοποιεί τους ιδιοτελείς σκοπούς της μέσα στην πλατφόρμα. Επικεφαλής της IOI είναι ο αδίστακτος Νόλαν Σορέντο (Μπεν Μέντελσον), που θέλει να πάρει το έλεγχο του OASIS προς ίδιον όφελος, και για να τα καταφέρει είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει τις πιο αθέμιτες τακτικές, όντας ικανός για όλα. Ο Γουέιντ συμπράττει με την φημισμένη ηρωίδα του παιχνιδιού, Art3mis (η Ολίβια Κουκ ερμηνεύει έναν πολύ πιο ισορροπημένο χαρακτήρα, που διαθέτει σθένος και ιδανικά μέσα κι έξω από το παιχνίδι, χωρίς όμως να λείπουν κάποιες καλά κρυμμένες ανασφάλειες), και την υπόλοιπη εικονική παρέα του, ξέροντας καλά ότι αν δεν σταματήσουν την επέλαση της IOI, το OASIS δεν θα είναι ποτέ ξανά το ίδιο.

kritiki-gia-to-ready-player-one2

Εφοδιασμένος με αστείρευτη σκηνοθετική φαντασία, ο εμπνευσμένος Σπίλμπεργκ δίνει σάρκα και οστά σε έναν κόσμο που έχει αφενός όλες τις λειτουργίες ενός εξελιγμένου μαζικού διαδικτυακού παιχνιδιού ρόλων πολλαπλών παικτών, και ταυτόχρονα τα χαρακτηριστικά μιας ψηφιακής κοινωνίας, όντας προσαρμοσμένος στα μέτρα της ίδιας της ζωής. Οι εντυπωσιακά κινηματογραφημένοι ιλιγγιώδεις αγώνες αυτοκινήτων ανεβάζουν την αδρεναλίνη στα ύψη (ίσως κάποιοι αισθανθούν… ζαλισμένοι), ενώ η προσέγγιση των μαχών σώμα με σώμα και των περιηγήσεων των ηρώων ενστερνίζεται πτυχές της αισθητικής των βιντεοπαιχνιδιών του είδους, αξιοποιώντας τις καλύτερες από αυτές. Η περιπλάνηση σε περίτεχνα αναδημιουργημένους, εγκιβωτισμένους κόσμους, όπως είναι αυτός του «The Shining» («Η Λάμψη», 1980) του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, δίνει ακριβώς αυτή την αίσθηση· οι ήρωες περνούν μέσα από διαφορετικές πίστες για να τερματίσουν το παιχνίδι.

Κριτική για το "Ready Player One"

Το επεκτατικό σύμπαν εικονικής πραγματικότητας δεν είναι τίποτα λιγότερο από συναρπαστικό όταν παρελαύνει μπροστά στα μάτια του θεατή, και μέσα στη μαγεία του αποτελεί έναν διαρκή φόρο τιμής στην ποπ κουλτούρα των 70s, κυρίως των 80s, αλλά και των 90s, με ασταμάτητες αναφορές (σ.σ. ενδεικτικά αναφέρουμε το DeLorean από το «Back to the Future», τον ισοπεδωτικό Κινγκ Κονγκ, ακόμη και την ιερη χειροβομβίδα του «Monty Python and the Holy Grail», ενώ ο Σιδερένιος Γίγαντας μάς αποχαιρετά αλά Τ-800 στο «Terminator 2: Judgment Day»). Απορροφημένος κανείς από την απτή μαγεία του, εύκολα ξεχνά ότι το θέαμα είναι προϊόν ψηφιακών οπτικών εφέ, αφού αυτός ο πλασμένος με τόσο μεράκι κόσμος ανασαίνει και καρδιοχτυπά σαν αληθινός, ενόσω ο φακός τον περιεργάζεται με επιδέξιες κινήσεις, ελισσόμενος ανάμεσα στις δομές του.

Κριτική για το "Ready Player One"

Σε κάποια στάδια του παιχνιδιού (σ.σ. ιδιαίτερα στον πρώτο γρίφο της αγωνιστικής κούρσας των αυτοκινήτων και την κρυφή τελική δοκιμασία στον νικητή) το σενάριο δεν διακρίνεται από εφάμιλλες τάσεις δημιουργικότητας. Η πληθώρα οπτικών παραπομπών -σε συνδυασμό με τους χαρακτήρες που εκφράζουν σε μεγάλο βαθμό το άσπρο ή το μαύρο- σίγουρα δεν ωθεί την εξιστόρηση έξω από κάποια συμβατικά πλαίσια, αλλά δημιουργεί ένα οικείο περιβάλλον και την ίδια στιγμή καταφέρνει να διατηρήσει την ιστορία συμπαγή. Καμία από τις έκτακτες εισόδους αγαπημένων ηρώων (π.χ. ο προαναφερθείς The Iron Giant) δεν μοιάζει με επιτηδευμένο τέχνασμα, αφού η παρουσία τους είναι εναρμονισμένη με την πλοκή.

Όμως, όσο κι αν οι επικλήσεις στην ποπ κουλτούρα θυμίζουν ερωτικό ραβασάκι, ο Σπίλμπεργκ κάθε άλλο παρά επιθυμεί να καταστήσει το χαώδες εικονικό οικοδόμημα συμπαθές. Οι παίκτες ποντάρουν τα πάντα στο OASIS, και ορισμένοι δεν έχουν καν φίλους έξω από το παιχνίδι. Στην καλύτερη περίπτωση δημιουργούν μια προβολή της ιδανικής εκδοχής του εαυτού τους πίσω από ένα ψηφιακό «προσωπείο», στο οποίο οφείλεται το οξυμένο έλλειμμα αυτοπεποίθησης που τους διακατέχει αφότου αποχωριστούν τα γυαλιά της εικονικής πραγματικότητας (π.χ. τρανό παράδειγμα το χάσμα που παρατηρείται στη συμπεριφορά του Γουέιντ και του ψηφιακού alter ego του, Parzival). Δειλοί κι αποξενωμένοι χαρακτήρες αναλώνονται στη νοσταλγία και χρησιμοποιούν ως κρυψώνα το παρελθόν, καταφεύγοντας σε αυτό κάθε φορά που καλούνται να αντικρίσουν το παρόν στα μάτια. Βέβαια, το μήνυμα της ταινίας προς τη νεολαία που «ξοδεύει» μεγάλη μερίδα του χρόνου της πίσω από τον υπολογιστή, δεν είναι να απαρνηθεί όσα της δίνουν χαρά -ακόμα κι αν εκείνα ανήκουν στον ψηφιακό κόσμο-, αλλά να μην παραλείπει να τολμά και έξω από αυτόν, στην αληθινή ζωή. Επιπλέον, ο καθείς να αποδέχεται τη διαφορετικότητα των άλλων, αλλά και του εαυτού του.

kritiki-gia-to-ready-player-one4

Άλλωστε, στην κληρονομιά του -αδύναμου στις διαπροσωπικές σχέσεις- Τζέιμς Χάλιντεϊ, ο οποίος με πίκρα συνειδητοποιεί την ανεξέλεγκτη τροπή που έχει πάρει το όραμά του, καθρεφτίζονται τα έργα, οι ημέρες, και γιατί όχι οι διακριτικοί προβληματισμοί του ίδιου του Σπίλμπεργκ, που είναι ένας από τους σκαπανείς της μοντέρνας μαζικής κουλτούρας. Μιας κουλτούρας η οποία λειτουργεί συχνά και εκείνη ως οχυρό για όσους μένουν προσκολλημένοι σε αυτή, ή -αν επιθυμούμε να το θέσουμε λιγότερο ευγενικά- ως ένα υπνωτικό-«σνακ» για τις μάζες. Πάντως, ας σημειωθεί ότι ο Αμερικανός σκηνοθέτης επέλεξε να αποσυμφορήσει την ταινία από την πληθώρα αναφορών του βιβλίου στο δικό του έργο, εστιάζοντας στη δουλειά άλλων δημιουργών.

Ας μην πηγαίνουμε όμως στο άλλο άκρο… Φυσικά ο Σπίλμπεργκ δεν επιθυμεί να αποκηρύξει τα «προϊόντα» της ποπ κουλτούρας. Κάνοντας κάτι τέτοιο, θα ήταν σαν να ακυρώνει τον ίδιο του τον εαυτό. Πράγματι, όμως, προβαίνει εμμέσως σε μια ήπια όσο και προσεγμένη διαπίστωση: Η αφοσίωση στα προϊόντα αυτά δεν θα πρέπει να λειτουργεί ως μόνιμο υποκατάστατο της ζωής. Τις συνέπειες τις βλέπουμε στα παθήματα των ηρώων της ταινίας.

kritiki-gia-to-ready-player-one1

Οι παραπάνω τάσεις αυτοκριτικής, σε συνδυασμό με την προειδοποιητική ματιά στο τι μπορεί να επακολουθήσει, δίνουν στο έργο παραπάνω αξία από όση ίσως κάποιοι θα θελήσουν να του αναγνωρίσουν. Πέρα από την αγνή διασκέδαση, το ταιριαστό -αν και κάποιες φορές αναμασημένο- χιούμορ και τα δυνατά συναισθήματα που προσφέρει η ταινία, έχουμε έναν σκηνοθέτη που ναι μεν ατενίζει νοσταλγικά το παρελθόν, όμως μεταξύ άλλων προβληματίζεται από την κατάληξη όλων όσων «γέννησε» εκείνο, χωρίς δε να παραλείπει να μας δώσει μια όχι και τόσο μακρινή -μήτε αισιόδοξη- εκδοχή του μέλλοντος με τον δικό του μοναδικό τρόπο.

Συνοψίζοντας λοιπόν, είναι ταιριαστό να πούμε ότι μπροστά στο φιλόδοξο όραμα του Σπιλμπεργκ να οικοδομήσει έναν ολόκληρο κόσμο εικονικής πραγματικότητας και να του δώσει παλμό, τα ψεγάδια του «Ready Player One» στο σενάριο δεν βλάπτουν την ταινία όσο θα περίμενε κανείς. Στη χειρότερη περίπτωση, ακόμη και για όσους απορρίψουν το ανωτέρω επιχείρημα περί αυτοστοχασμού, το αποτέλεσμα της προσπάθειας του 71χρονου Αμερικανού παραμένει χορταστικό. Στην καλύτερη, μιλάμε για ένα από τα σημαντικότερα έργα της ύστερης περιόδου του μεγάλου σκηνοθέτη.

Βαθμολογία: 3,5/5

Κριτική για το "Ready Player One"

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s