Κριτική για το «Lady Bird»

Από τον Νίκο Γαργαλάκο

Στο Σακραμέντο του 2002, η Κριστίν (Σίρσα Ρόναν) βρίσκεται στο κατώφλι της ενηλικίωσης, διανύοντας το τελευταίο έτος του λυκείου.

Γέννημα θρέμμα της πόλης, η γνωστή ηθοποιός Γκρέτα Γκέργουικ επιστρέφει μία δεκαετία μετά το «Nights and Weekends» (2008), στο οποίο η Αμερικανίδα μάς έδωσε μια πρώτη γεύση σκηνοθετώντας μαζί με τον «indie» δημιουργό Τζο Σουάνμπεργκ («Win It All», 2017), για να διηγηθεί τα βιώματα της 17χρονης που ανακαλύπτει τον εαυτό της. Η γοητευτική coming-of-age δραμεντί «Lady Bird», που είναι η πρώτη κινηματογραφική δουλειά η οποία φέρει την υπογραφή της Γκέργουικ σε σενάριο και σκηνοθεσία, αποτελεί την ιστορία ωρίμανσης μιας έφηβης με καλλιτεχνική φλέβα. Πρόκειται για ένα απόλυτα ισορροπημένο ημι-αυτοβιογραφικό έργο που δεν χάνει ποτέ τον στιβαρό ρυθμό και την υποβλητικότητά του, προσεγγίζοντας με ειλικρίνεια και αυθεντικότητα το πιο ταραχώδες μεταβατικό στάδιο της ζωής μας.

Όπως και στην πραγματική ζωή της Γκέργουικ, έτσι ακριβώς και στην ταινία, σημείο αναφοράς συνιστά το συντηρητικό περιβάλλον του καθολικού σχολείου όπου φοιτά η νεαρά. Αν και τα χαλινάρια δεν είναι τόσο σφιχτά όσο έχουμε συνηθίσει σε άλλες ταινίες με θέμα τη ζωή σε καταπιεστικά θρησκευτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα ερεθίσματα για ένα άτομο που επιθυμεί να διευρύνει τους ορίζοντές του είναι ενίοτε ανυπόφορα. Εντούτοις, εκεί χτίζονται φιλίες και γεννώνται ερωτικές σχέσεις που σημαδεύουν την ύπαρξη της νεαρής πρωταγωνίστριας, ξεσηκώνοντας φουρτούνες στη θάλασσα των εφηβικών ενθουσιασμών της. Επιπλέον, η Κριστίν ενθαρρύνεται να εκφράσει τον χείμαρρο των συναισθημάτων της με δημιουργικό τρόπο, συμμετέχοντας στη θεατρική ομάδα του σχολείου.

Κριτική για το "Lady Bird"

Στη βεβαρυμένη από τα οικονομικής φύσεως ατμόσφαιρα της οικογενειακής εστίας, οι μόνιμες τριβές της Κριστίν με την αυταρχική μητέρα της, Μάριον (Λόρι Μέτκαλφ), είναι μια ανοιχτή πληγή για την πρώτη. Η μητέρα είναι η στυλοβάτισσα του σπιτιού, και σε αντίθεση με τον ανεκτικό -κι εξιδανικευμένο στα μάτια της κόρης- άνεργο πατέρα, δίνει φωνή σε όλα όσα κρατούν την Κριστίν καθηλωμένη στο έδαφος, μακριά από το λαμπερό της όνειρο. Μεταφέροντάς της το άγχος της οικονομικής επιβίωσης που ταλανίζει την οικογένεια, η Μάριον είναι σαν να ζητά εμμέσως από την κόρη της να πάψει να ονειρεύεται, ενώ παράλληλα αρνείται επιμελώς να της παραχωρήσει την οποιαδήποτε επιβράβευση, ή έστω μια φιλοφρόνηση.

Οι τάσεις φυγής της Κριστίν είναι εξαρχής έντονες, και με το πέρασμα του χρόνου ολοένα ενισχύονται. Η μικρή επιδιώκει να ξεφύγει από τα στενά όρια της επαρχιακής πόλης της Καλιφόρνια, η οποία θέτει φραγμούς στη δημιουργικότητά της. Παρότι οι μαθητικές της επιδόσεις δεν είναι εντυπωσιακές, ευελπιστεί ότι θα γίνει δεκτή σε κάποιο κολέγιο της Νέας Υόρκης, εκμεταλλευόμενη τη χαμηλή ζήτηση που υπάρχει -στον απόηχο της 11ης Σεπτεμβρίου. Το πείσμα της είναι άκαμπτο· άλλωστε αυτό την έχει ωθήσει στο να απαρνηθεί ακόμα και το όνομά της, για χάρη του παρατσουκλιού «Lady Bird», με το οποίο απαιτεί να την προσφωνούν φίλοι και συγγενείς.

Κριτική για το "Lady Bird"

Προικισμένη με ανασφάλειες τόσο από τη συμπεριφορά της μητέρας όσο και από την εκ των πραγμάτων δυσχερή οικονομική κατάσταση της οικογένειάς της, η Κριστίν έχει τη δίψα να γίνει αποδεκτή από τους πλουσιότερους συμμαθητές της και να ενσωματωθεί στην ομάδα τους (ακόμη κι αν αυτό μπορεί να σημαίνει τη θυσία μιας γνήσιας και στέρεης φιλίας). Γνωρίζοντας την Κριστίν, διαπιστώνουμε ότι η 17χρονη έχει ευαισθησίες και μπορεί να φερθεί γενναιόδωρα, όμως ο εγωκεντρισμός και οι προαναφερθείσες ανασφάλειες δεν την εγκαταλείπουν, και μάλιστα υπογραμμίζονται από τη Γκέργουικ με διακριτικό χιούμορ (σ.σ. όταν η ηρωίδα νιώθει μειονεκτικά ή θέλει να στρέψει πάνω της τα «φώτα»). Για ένα έφηβο κορίτσι που ενδόμυχα επιδιώκει την προσοχή, οι γραμμές ανάμεσα στον ιδεαλισμό και την υποκρισία μπορούν να είναι αρκετά λεπτές. Εντούτοις, παρά την ενίοτε αδέξια ή επιθετική συμπεριφορά που επιβεβαιώνει την αρχική διαπίστωση ότι η Κριστίν δεν αποτελεί ένα εύκολα διαχειρίσιμο άτομο, ο χαρακτήρας της έχει εξασφαλισμένη την προσοχή και τη συμπάθεια του κοινού. Ένας χαρακτήρας που απαρτίζεται φαινομενικά από πλήθος αντιφατικών στοιχείων, αλλά στο τέλος δικαιώνει πανηγυρικά την οξυδερκή γραφή της Γκέργουικ: Η ηρωίδα της δεν διστάζει να διεκδικεί, αλλά και να συμβιβάζεται· να βγάζει ανασφάλεια, αλλά και αυτοπεποίθηση. Tι πιο ανθρώπινο;

Για την ερμηνεία της υπερταλαντούχας Ρόναν δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά. Η ηρωίδα της έχει γεύση παρόρμησης, ζωντάνιας και αντίδρασης, με το νου στην «απόδραση» στη Νέα Υόρκη, όπου επιτέλους θα μπορέσει να ανοίξει τα φτερά της. Θέτοντας τη «Lady Bird» στο επίκεντρο, το έξυπνο σενάριο της Γκέργουικ εστιάζει με φρέσκια ματιά στα σκαμπανεβάσματα, τις ψυχολογικές μεταπτώσεις και τις πρωτόγνωρες εμπειρίες της εφηβείας, αφήνοντας την πρωταγωνίστρια να «κεντήσει» όλες τις εκφάνσεις του θυμικού. Η αναταραχή αυτή καταλαγιάζει σταδιακά, χάρη στα ερεθίσματα και τα διδακτικά παθήματα που μεσολαβούν ώστε να επιταχύνουν τις διεργασίες ωρίμανσης. Φτάνει, λοιπόν, η στιγμή που η Κριστίν κοιτάζει για πρώτη φορά πίσω, μπολιασμένη με νοσταλγική μελαγχολία. Αυτή η ώριμη ματιά του φινάλε πιστοποιεί ότι, τελικά, όλα όσα η ίδια «αφόρισε», είναι αυτά που την καθόρισαν με τον πιο ανεξίτηλο τρόπο (σ.σ. υπό αυτή τη σκοπιά, η ταινία μπορεί να χαρακτηριστεί και ως ωδή στη γενέτειρα της Γκέργουικ). Η Μέτκαλφ αξίζει και εκείνη κάθε έπαινο για την ερμηνεία της στον ρόλο της επικριτικής μητέρας, η οποία αρνείται να προσφέρει την παραμικρή ώθηση στο ηθικό της κόρης της. Στα χέρια της, η Κριστίν υπόκειται σε μια μορφή συναισθηματικής κακοποίησης, η οποία την εξωθεί σε σπασμωδικές αντιδράσεις (βλ. κλιμάκωση καβγά στο αυτοκίνητο), ενώ ταυτόχρονα επιτείνει την ανάγκη εξεύρεσης μόνιμης λύσης. Κι αν οι δικαιολογίες για την εγωκεντρική 17χρονη περισσεύουν λόγω ηλικιακού φάσματος, είναι δυσκολότερο να επιστρατευτούν με παρόμοιο ζήλο στην περίπτωση της μεσήλικης μάνας. Ναι μεν αγαπά την κόρη της, όμως οι καλές προθέσεις που υποβόσκουν στις γονικές της πρακτικές δεν αναιρούν την ευθύνη για την αδυναμία της μεταξύ τους επικοινωνίας (κάτι που η κόρη θα κουβαλάει σε όλη τη ζωή της).

Κριτική για το "Lady Bird"

Είναι μεγάλος θρίαμβος για την Γκέργουικ το γεγονός ότι κατάφερε να υφάνει αυτή την πολυσύνθετη σχέση και να ξεδιπλώσει με επιδεξιότητα τις οικογενειακές δυναμικές, επιδεικνύοντας διορατικότητα και μέγιστη προσοχή στη λεπτομέρεια. Χωρίς να κάνει τίποτα περισσότερο από το να μιλά τη γλώσσα της αλήθειας, πετυχαίνει να πραγματευτεί εύστοχα τη μετάβαση από την εφηβεία στην ενηλικίωση, δίχως να πέφτει στη «φάκα» των περιττών μελοδραματισμών. Η ταινία αποπνέει αμεσότητα, ζεστασιά και μελαγχολία, αναπτύσσει αριστοτεχνικά τους χαρακτήρες της, ενώ επίσης διαθέτει τρυφερό χιούμορ και πολύ καλή αίσθηση του ρυθμού. Ο φακός ελίσσεται ανάμεσα στα γεγονότα που σημάδεψαν το τελευταίο σχολικό έτος της πρωταγωνίστριας, χωρίς ποτέ αυτά να δείχνουν σκόρπια και ασύνδετα, βοηθώντας έτσι τον θεατή να αντιληφθεί την επίδραση που μπορεί να έχει ο χρόνος -και όλες οι εμπειρίες που αυτός κουβαλά- σε ένα άτομο. Ταυτόχρονα, η κινηματογραφική απεικόνιση του Σακραμέντο δημιουργεί εικόνες-μνήμες των οποίων η ομορφιά δικαιολογεί απόλυτα τη νοσταλγική ανάκληση. Θα μπορούσε να είναι κάλλιστα μια άλλη πόλη, όμως εφόσον ο φακός είχε αιχμαλωτίσει την ωραιότητά της με τον τρόπο που έγινε εδώ, η ισχύς του συναισθήματος θα ήταν η ίδια. Αν το καλοσκεφτεί κανείς λοιπόν, η παρακολούθηση της ταινίας δίνει αρκετούς καλούς λόγους ώστε να ανασύρουμε στον νου μας μερικές προσωπικές αμήχανες εφηβικές στιγμές.

Η ταινία απέσπασε συνολικά πέντε οσκαρικές υποψηφιότητες (Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Α’ και Β’ Γυναικείου Ρόλου, Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου).

Βαθμολογία: 4/5

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s