Κριτική για το «Aquarius»

Από τον Νίκο Γαργαλάκο

Η «vintage» Σόνια Μπράγκα έχει την τιμητική της σε μια ταινία που πραγματεύεται θαυμάσια την… διαχρονική έννοια του αυτοκαθορισμού. Η βραζιλιάνικη παραγωγή, ονόματι «Aquarius», σε σενάριο και σκηνοθεσία Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιο, ξεχωρίζει για την επιδέξια εξιστόρηση και την πρόνοια για την κεντρική ηρωίδα της.

Η Κλάρα είναι 65 ετών, συνταξιούχος κριτικός μουσικής. Έχοντας χηρεύσει εδώ και χρόνια, ζει ανεξάρτητα, μακριά από τα παιδιά της. Κατοικία της είναι το «Aquarius», ένα κτήριο ιστορικής σημασίας για την περιοχή του παραθαλάσσιου Ρεσίφε, όπου και χτίστηκε τη δεκαετία του ’40. Όταν μια πολυεθνική, που έχει διαφορετικά σχέδια για το οίκημα, αγοράζει όλα τα γειτονικά διαμερίσματα, η δυναμική γυναίκα μένει μοναδικό εμπόδιο στις ορέξεις της εταιρείας.

Με καταγωγή από πλούσια οικογένεια της Βραζιλίας, η τελευταία κάτοικος του «Aquarius» είναι μια κατά συνείδηση παλιομοδίτισσα. Καθότι ισχυρή προσωπικότητα, η πίεση που δέχεται προκειμένου να εγκαταλείψει την πατροπαράδοτη εστία βγάζει στην επιφάνεια το ακατανίκητο πείσμα της. Η υπερηφάνεια που τη διαπνέει, και που συχνά μεταφράζεται σε αίσθημα ανωτερότητας, καθοδηγεί μια συμπεριφορά που κηρύσσει αυτομάτως την Κλάρα έκπτωτη από την σύγχρονη πραγματικότητα και τα νέα δεδομένα της. Δεν είναι μια στάση που πρόκειται να της κερδίζει συμμάχους, αντιθέτως θα την φέρει αντιμέτωπη με απρόσμενους «πολεμίους» (πάλαι ποτέ γείτονες περιμένουν να πληρωθούν για τη μετακόμισή τους, ενώ και η συμπεριφορά της κόρης της ξυπνά εμμέσως μνήμες «Νονού», σε μια προσγειωμένη παραλλαγή των ενδοοικογενειακών τριβών μεταξύ Σόνι και Δον Κορλεόνε). Ευτυχώς για την ταινία, δεν είναι ένα πείσμα αναίτιο, αλλά προκύπτει από τις αντιλήψεις μιας σαφούς στάσης ζωής. Ο τρόπος που καταδεικνύεται αυτό είναι αξιοθαύμαστος, καθώς η ταινία δεν αναλώνεται απλά στο να εκθειάζει την ιερότητα των αναμνήσεων του παρελθόντος, αλλά δημιουργεί ένα αρκετά διευρυμένο πλαίσιο προβληματισμού. Το θέμα της επέλασης της τεχνολογίας, που παραπέμπει σε κάθε είδος νεωτερισμών και επίπλαστων αναγκών, πλαισιώνει την υπάρχουσα διαμάχη, αντικατοπτρίζοντας και στις δύο περιπτώσεις μια εκφυλιστική ασθένεια που απειλεί να ισοπεδώσει τη μαγεία του ωραίου. Είτε λοιπόν η εκάστοτε ασθένεια απειλεί τα προϊόντα της τέχνης και κατ’ επέκταση τον τρόπο που βιώνεται η μουσική εμπειρία, είτε έναν πυλώνα πολιτιστικής κληρονομιάς όπως είναι το «Aquarius», οι γραμμές συγκλίνουν. Μαζί με αυτές τις μεταφορικές νόσους που παλεύουν για τη χαλιναγώγηση της Κλάρα, έχει εισαχθεί και μια κυριολεκτική, σε μια εύστοχη προσπάθεια να δοθεί ακόμη περισσότερη έμφαση στον ανωτέρω προβληματισμό. Από την πρώτη, εισαγωγική πράξη της ταινίας, η οποία είναι η μοναδική που διαδραματίζεται στο παρελθόν (δεκαετία του ’80), γίνεται γνωστό ότι η πρωταγωνίστρια πάσχει από μια ασθένεια, που σύντομα μαθαίνουμε ότι είναι ο καρκίνος. Όπως δηλώνει και ο σκηνοθέτης για τη σκοπιμότητα αυτής της επιλογής, που αναδύεται συχνά κατά τη διάρκεια του έργου, μέχρι και το εμπνευσμένο φινάλε: «Το έβρισκα πολύ ενδιαφέρον οι πρωταγωνιστές μου να είναι ένας άνθρωπος κι ένα κτήριο που έχουν την ίδια ηλικία και βρίσκονται και οι δύο υπό κάποιου είδους απειλή».

Το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας διαδραματίζεται στο παρόν, μα οι βάσεις που θέτει το παρελθόν είναι πολύ σημαντικές. Εκεί γίνεται η πρώτη επαφή με μια γηραιά ηρωίδα (η χειραφετημένη θεία Λούσια), σε μια εμφανή αντανάκλαση της μελλοντικής Κλάρα. Έχοντας υπόψη τις εικόνες του παρελθόντος, την επιρροή και τη νοσταλγία που κουβαλούν, αλλά και την πείρα που γέννησαν, ο θεατής προσανατολίζεται στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό όσον αφορά τα κίνητρα της πεισματάρας, δυναμικής, μα και «γήινης» πρωταγωνίστριας. Όλα τα τεκταινόμενα της ταινίας έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με την πρωταγωνίστρια, συνιστώντας εξαιρετική ευκαιρία για τη Σόνια Μπράγκα να λάμψει σε έναν πολύ προσεγμένο ρόλο. Η ηθοποιός δεν την αφήνει να περάσει ανεκμετάλλευτη, κάνοντας απόλυτα δικό της τον χαρακτήρα και παίρνοντας το 100% από αυτόν. Το ίδιο καταφέρνει και ο σκηνοθέτης, που έχοντας ως επί το πλείστο να διαχειριστεί τη ρουτίνα της ηλικιωμένης ηρωίδας του, παραδίδει μια καλαίσθητη και υποβλητικότατη ταινία, γεμάτη ενδιαφέροντα νοήματα.

Βαθμολογία: 4/5

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s