All time classics: «The Godfather» (1972)

Από τον Νίκο Γαργαλάκο

Μια ταινία βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Μάριο Πούτζο, «Ο Νονός» έχει αδιαμφισβήτητη θέση στο «Πάνθεον» των κλασικών κινηματογραφικών δημιουργημάτων. Τα ενθουσιώδη και εγκωμιαστικά σχόλια που συνοδεύουν την ταινία του Φράνσις Φορντ Κόπολα, αντικατοπτρίζουν τον απόλυτο τρόπο με τον οποίο έχει σημαδέψει διαχρονικά ολόκληρο το φάσμα της έβδομης τέχνης. Το πέρασμα των χρόνων δεν καθίσταται δυνατό να εμποδίσει τις αισθήσεις από το να προσλάβουν το θαυμαστό της μεγαλείο στο έπακρο.

Με καθηλωτική σκηνοθεσία και ερμηνείες καριέρας από ιερά τέρατα της παγκόσμιας υποκριτικής σκηνής που έμελλε να καθορίσουν πολλές από τις μεταγενέστερες εξελίξεις στο σινεμά, «Ο Νονός», διηγούμενος το χρονικό της δράσης της μαφιόζικης φαμίλιας των Κορλεόνε κατά την περίοδο 1945-1955 στις ΗΠΑ, δεν βάζει στο μικροσκόπιο μονάχα τον τρόπο λειτουργίας της Κόζα Νόστρα και των άγραφων κανόνων που διέπουν τη ζωή των μελών της, αλλά ολόκληρο το αμερικανικό καπιταλιστικό κατασκεύασμα και τις διεφθαρμένες κοινωνίες που εγκαθιδρύει. Η μαφία παρουσιάζεται άλλοτε ως παράγωγο ενός νομικού συστήματος που αδυνατεί να «θωρακίσει» τους αδυνάτους, να επιβάλει την τάξη και να απονείμει την ανταποδοτική-εκδικητική δικαιοσύνη που επιθυμούν οι μάζες, και άλλοτε ως όχημα για την επαγγελματική ανέλιξη και τον πλουτισμό των προστατευομένων της χάρη στη τεράστια επιρροή σε σημαίνοντα πολιτικά -και όχι μόνο- πρόσωπα. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο ηθικός κώδικας και η ισχύς της οργάνωσης φαντάζουν ιδιαίτερα ελκυστικά. Ο κυνικός υποβόσκων παραλληλισμός της Αμερικής με μια στυγνή επιχείρηση είναι εκεί… και ο καθένας βγάζει τα συμπεράσματά του.

Ο Κόπολα, όντας και ο ίδιος απόγονος μεταναστών από την Ιταλία, είναι ιδανικός για τη μεταφορά του μυθιστορήματος στη μεγάλη οθόνη. Ο μεγάλος σκηνοθέτης καταφέρνει να εμποτίσει τη διάρκειας τριών ωρών ταινία με τη φιλοσοφία του βιβλίου, χωρίς να υποπίπτει στο ατόπημα οποιασδήποτε σημαντικής έκπτωσης. Συνάμα, φέρνει εις πέρας κάτι που φαντάζει ακατόρθωτο: Τα πρόσωπα της ταινίας, από τον πρωταγωνιστή μέχρι τον τελευταίο υποστηρικτικό ρόλο, είναι τόσο λεπτομερώς δομημένα που θα μπορούσαν εύκολα να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης, έκαστος για αυτόνομη ιστορία. Κανείς τους δεν αντιπροσωπεύει απολυτότητες, τουναντίον, στη συντριπτική τους πλειοψηφία παραμένουν εύκαμπτοι και απρόβλεπτοι, αλλά πάντοτε με αιτιολόγηση, ενώ όλα τα μέλη του καστ αποδίδουν εξαιρετικά.

All time classics: «The Godfather» (1972)Η περίπτωση του «Βενιαμίν» της οικογένειας, Μάικλ, αποτελεί επιτομή σεμιναριακής ανάπτυξης χαρακτήρα. Με εθελοντική υπηρεσία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, για την οποία έχει βραβευθεί με μετάλλιο ανδρείας, ο ιδεαλιστής νεαρός, άρτι αφιχθείς από το πεδίο της μάχης, εμφανίζεται αποφασισμένος να διαφοροποιήσει τη θέση του από την υπόλοιπη οικογένεια, χαράσσοντας μια πορεία που να οριοθετείται από υψηλότερες αξίες και ιδανικά, μόνο για να βρεθεί μπλεγμένος σε έναν άλλου είδους πόλεμο, ο οποίος ωσάν κινούμενη άμμος τον ρουφά στα ενδότερά του. Η δραματική μεταστροφή του συγκλονίζει όσο ελάχιστα θεάματα στο παγκόσμιο σινεμά, καθιστώντας αδύνατο να διανοηθούμε άλλον πέραν του Αλ Πατσίνο στον συγκεκριμένο ρόλο. Αυτός είναι που με την ατσάλινη ηθοποιία του δίνει έκφραση στις ενθουσιώδεις, ρομαντικές σκέψεις της «άγουρης» νιότης, αυτός και το πρόσωπο του στυγερού, αμείλικτου εγκληματία. Κι αν ο Πατσίνο εξερεύνησε σε ακόμα μεγαλύτερο –πρωτόγνωρο θα λέγαμε– βάθος τον χαρακτήρα του στη δεύτερη συνέχεια του «Νονού» (σ.σ. «The Godfather Part II»), ανεβάζοντας σε αντίστοιχα ύψη τον ερμηνευτικό πήχη, είναι ο Μάρλον Μπράντο αυτός που παραθέτει στην ολότητά της την αυστηρώς δική του εκδοχή του πατριάρχη Βίτο Κορλεόνε, στην έτερη ερμηνεία «ζωής». Για τον Δον, η οικογένεια τίθεται στην κορυφή μιας πυραμίδας που θεμελιώνεται από την πίστη, την αφοσίωση και τον σεβασμό, τα οποία είναι διατεθειμένος να ανταμείψει γενναιόδωρα. Όμως, μολονότι σοφότερος, προϊόντων των χρόνων και των τραυματικών εμπειριών, ούτε ο μετριοπαθής Βίτο μπορεί να αλλάξει το πεπρωμένο όσων αγαπά, μιας και αυτό έχει ήδη προκαθοριστεί από τις συνθήκες υπό τις οποίες έχουν επιλέξει ή εξωθηθεί να ζουν.

Η σχεδόν αέναη ένταση, οι κλιμακώσεις που θα ζήλευε και το πιο ατμοσφαιρικό θρίλερ και η μουσική επένδυση του Νίνο Ρότα που εξιτάρει, είναι μερικοί από τους επιπλέον παράγοντες που σφραγίζουν την επιτυχία. «Ο Νονός» ουδέποτε παρεκκλίνει του στόχου να συνθέσει μια εκ των έσω σπουδή πάνω στο οργανωμένο έγκλημα, πραγματευόμενος το σύνολο των κινήτρων και των συμπεριφορών που το απαρτίζουν και εστιάζοντας στα θύματα των περιστάσεών του. Μια σπουδή που είναι μακράν η πιο αξιόπιστη μέχρι και σήμερα, ενώ ήδη βρισκόμαστε στα μισά της τέταρτης δεκαετίας από την κυκλοφορία της ταινίας, μα ταυτόχρονα υπερβαίνει κατά πολύ το γκανγκστερικό είδος.

Βαθμολογία: 4,5/5

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s